Yağmurlama Sulama

Yağmurlama Sulama Yöntemi

Suyu toprak yüzeyine belirli bir basınç altında ince damlacıklar biçiminde, yağmur şeklinde püskürten meme veya başlıkların yer aldığı borulardan oluşan sisteme Yağmurlama Sulama Yöntemi denir.

Yüzeyi düzgün olmayan, eğimi fazla, infiltrasyon(sulama hızı) yüksek arazilerde yüzey sulama (salma sulama) yönteminin uygulanması randımanlı olmamaktadır.

Yine su alma hızı yüksek olan topraklarda, akış uzunluğunun azalması nedeniyle yüzey sulama(salma sulama) ekonomik olmamaktadır.

Ayrıca günümüz koşullarında Yer altı kaynaklarımızdaki su miktarının düşmesi, mevsimsel yağışların yeterli olmaması ve küresel ısınmanın etkisiyle tehdit altına giren suyun, ekonomik ve randımanlı kullanmamız gerektiği hepimiz tarafından bilinmektedir. Bunun gibi bazı durumları da göz önünde bulundurarak ve sağladığı birçok avantajdan dolayı Yağmurlama sulama yöntemi özellikle gelişmiş ülkelerde geniş uygulama alanı bulmuştur.

Yağmurlama sulama yönteminde arazi üzerinde belirli aralıklarla yerleştirilen yağmurlama başlıklarından basınç altında havaya verilen sulama suyu burada arazi yüzeyine düşer ve infiltrasyonla toprak içerisine girerek bitki kök bölgesinde depolanır.Bu su uygulama biçimi doğal yağışa benzediği için yağmurlama yöntemi adını almıştır.

Bu yöntem sulu tarıma uygun her türlü iklim koşullarında ve tarıma elverişli her türlü toprakta ve yüzey sulama için uygun olmayan topografya koşullarında da kullanılabilir. Ancak ağır bünyeli (killi) topraklarda yağmurlama hızı değerinin özenle seçilmesi gerekir. Başka bir anlatımla, yağmurlama hızı toprağın su alma hızından fazla olmamalıdır. Ayrıca bu yöntem hemen hemen tüm bitkiler için kullanılabilir.Uygun başlık tipi, başlık ve lateral aralıkları seçildiği taktirde sulama randıman ve sulama eşdeşliği yüksektir.

Suyun başlıklardan basınç altında verilmesi için basınçlı bir boru sisteminin bulunması ve işletme basıncının ya pompa birimiyle ya da su kaynağının yüksekte olması şekliyle yerçekimiyle sağlanması gerekmektedir.

Sulama suyu, kapalı boru sistemi ile tarlaya kadar getirilir ve sulanacak parsel içine belli aralıklarla yerleştirilen sulama boruları(lateral) üzerinde bulunan tek veya çift memeli başlıklarla belli bir basınç altında uygulanır.

Yağmurlama sulama sistemleri yarı ya da tam olarak çalıştırılabilir.

Yağmurlama Sulama Unsurları

a) Su Kaynağı: Bu yöntemde her türlü su kaynağından yararlanılabilir. Yani herhangi bir akarsu, göl, es on kuyu, derin kuyu, gölet, baraj, sulama kanalı v.b.olabilir. Suyun kalite açısından sulamaya uygun olması ve fazla miktarda sediment ve yüzücü cisimler içermemesi gerekir aksi taktirde bu maddeler boru hatları ve başlıklarda tıkanmaya neden olacaktır.

b) Pompa Birimi: Yağmurlama sulama sistemlerinde gerekli işletme basıncı genellikle pompa birimi ile sağlanır. Statik emme yüksekliğinin fazla olmadığı koşullarda santrifüj tipi, derin kuyularda dik milli derin kuyu pompalar yada dalgıç tipi pompalar kullanılır. Pompalar ya akaryakıtla ya da elektrikle işletilirler. İşletme kolaylığı tesis maliyeti ve enerji girdilerinde sağlandığı ekonomi nedeniyle elektrik motorlu pompalar tercih edilir.

c) Boru Hatları: Ana boru hattı; kaynaktan alınan suyu lateral boru hatlarına iletir. Bu borular gömülü veya açıkta olabilir. Ancak arazide yer kaplamaması ve işletme kolaylığı yönünden gömülü olması tercih edilmelidir. Lateral boru hatları üzerinde yağmurlama başlığı bulunan hatlardır. Ana boru hattından aldıkları suyu yağmurlama başlıklarına iletirler ve genellikle toprak yüzeyine döşenebildikleri gibi sabit sistemlerde toprak altına da döşenebilmektedirler.

d) Yağmurlama Başlıkları: Bu başlıklar lateral boru hatları üzerinde yer alır. Lateral boru hatları ile yağmurlama başlıkları arasında bağlantı bitki boyutuna göre seçilen yükseltici borularla sağlanır.

Yağmurlama Sulama Bilgileri

1- Toprakların kullanılabilir su tutma kapasitesi;

Bitkiler toprakta tarla kapasitesi ile devamlı solma noktası arasında buluna sudan yararlanabilirler. Bu nem miktarına toprakların kullanılabilir su tutma kapasitesi veya elverişli kapasite denir. (bknz.Taablo 1)

Toprak Bünyesi Kullanılabilir Su Tutma Kapasitesi
  Sınırlar Ortalama
Çok kaba bünyeli kum 33-62 40
Kaba bünyeli kum, ince kum ve tınlı kum 60-80 70
Kaba bünyeli kumlu tın ve ince kumlu tın 85-125 105
Orta bünyeli çok ince kumlu tın ve tın 125-190 160
İnce bünyeli killi tın ve siltli killi tın 145-210 175
İnce bünyeli kumlu kil, siltli kil ve kil 135-210 170

Tablo 1; Toprakların kullanılabilir su tutma kapasitesi.

2- Bitkilerin etkili kök derinlikleri ;

Bitkilerin normal gelişmesi için ihtiyaç duydukları suyun %80 inin alındığı kök derinliğine ”etkili kök derinliği” denir. Bu değer sulamada ıslatılacak toprak derinliğini oluşturur ve bitki çeşidine göre genellikle 30-180 santimetre arasında değişir. (bknz.Tablo 2)

Bitki Cinsi Etkili Kök
Derinliği cm.
Bitki Cinsi Etkili Kök
Derinliği cm.
Bitki Cinsi Etkili Kök
Derinliği cm.
Asma 90-180 Ispanak 60 Patates 90
Bezelye 75 Kabak 45-60 Patlıcan 30-60
Biber 30-60 Kavun 75-90 Soğan 90
Çilek 35-40 Lahana 45-60 Sorgum 45
Domates 30-60 Marul 30 Soya 75
Enginar 120 Mer’a 45 Pancar 60-90
Fasulye 60 Meyve 90-150 Turunçgiller 90-150
Havuç 45-60 Mısır 75 Tütün 75
Hıyar 45-60 Pamuk 120 Yerli Fıstık 45
Hububat 60-70 Patates 60 Yonca 90-180

Tablo 2 ; Bitkilerin etkili kök derinlikleri.

3- Bitkiler için sulama suyu ihtiyaçları ;

Bitkilerin normal gelişmeleri için gerekli olan sulama suyu ihtiyacı bitkinin cinsine göre belirli zaman aralıkları ve belirli sulama sayısı ile verilmelidir. (bknz Tablo 3)

Ürünler Bir defada verilecek su miktarı Sulama
(Ha/mm) (Ha/m3) Sulama Sayısı Aralıkları (gün)
Tahıllar 100-150 1000-1500 2-3 20-30
Sebzeler 20-70 200-700 12-20 5-10
Meyvelikler 70-100 700-1000 4-5 20-25
Fidanlıklar 50-80 500-800 8-10 10-15
Yonca 100-125 1000-1250 4-8 20-30

Tablo 3 ; Bitkiler için sulama suyu ihtiyaçları.

4- Toprakların su alma hızları (infiltrasyon) ;

Toprakların su alma hızının bilinmesi sulamada önemlidir. Toprağın su alma hızına; toprağın yapı ve bünyesi, topraktaki organik madde miktarı, nem miktarı, bitki örtüsü, arazinin eğimi, toprağın sıkışması ve çatlaması, toprakta ve suda bulunan tuzların cinsi ve miktarı gibi sebepler etki eder.

Birlik Döküm Metal Sulama Ekipmanları

mavi-logo-2

TOP